FAKTORİNG

Faktoring Nedir?

Faktoring; mal veya hizmet satışından doğan faturalı, vadeli alacakların bir faktoring şirketine devredilmesi (temlik) ve karşılığında finansman, tahsilat ve garanti hizmetlerinden birinin ya da birkaçının alınmasıdır. Vadeli satış yapan işletme alacağının vadesini beklemeden nakde ulaşır; alacağın takibini ve tahsilatını faktoring şirketi üstlenir.

Kısaca faktoring

  • Ne sağlar: Vadeli alacağın nakde çevrilmesi, alacak takibi ve tahsilatı
  • Kimler kullanır: Faturalı, vadeli satış yapan her ölçekten işletme
  • Tarafları: Satıcı firma, borçlu firma ve faktoring şirketi
  • Yasal çerçeve: 6361 sayılı Kanun; faktoring şirketleri BDDK tarafından denetlenir

Faktoring Ne İşe Yarar?

Faktoringin üç temel işlevi vardır. İşletme, anlaşmaya göre bunların tümünden veya yalnızca birinden yararlanabilir.

  • Finansman: Vadeli alacağın belirli bir oranı, vadesi beklenmeden ön ödeme olarak işletmeye ödenir. Ön ödeme genelde alacağın %80'ini geçmeyecek şekilde yapılır.
  • Tahsilat: Alacakların kaydı, takibi ve tahsili faktoring şirketi tarafından yapılır ve işletmeye raporlanır.
  • Garanti: Borçlu firmanın ödeme güçlüğüne düşmesi hâlinde alacağın ödenmesi garanti edilir.

Finansman ihtiyacı olmayan bir işletme de yalnızca tahsilat ve/veya garanti hizmetinden yararlanabilir.

Faktoring İşleminin Tarafları Kimlerdir?

Faktör (Faktoring Şirketi)

Alacakları temlik yoluyla devralan finans kuruluşudur.

Satıcı Firma

Mal veya hizmet satışı yaparak alacaklı konuma geçen işletmedir.

Borçlu Firma

Mal veya hizmet satın alarak ödeme yükümlülüğü oluşan firmadır.

Faktoring İşlemi Nasıl Yürür?

  1. Satıcı firma, mal veya hizmet satışından doğan vadeli alacaklarını değerlendirmek üzere faktoring şirketine başvurur.
  2. Faktoring şirketi, alacakları ve borçlu firmanın yapısını değerlendirerek satıcı firmaya bir finansman teklifi sunar.
  3. Taraflar arasında faktoring sözleşmesi imzalanır ve alacakların temliki için gerekli evraklar tamamlanır.
  4. Faktoring şirketi, devraldığı alacaklar karşılığında satıcı firmaya ön ödemesini gerçekleştirir.
  5. Alacağın vadesi geldiğinde borçlu firmadan tahsilat yapılır; faiz ve komisyon mahsup edildikten sonra kalan tutar satıcı firmaya aktarılır.

Bir Örnekle Faktoring

Bir ambalaj üreticisi, düzenli çalıştığı bir gıda firmasına 1.000.000 TL tutarında, 90 gün vadeli bir fatura düzenliyor. Hammadde alımlarını peşin yapabilmek için bu alacağını faktoring şirketine devretmeye karar veriyor.

Rakamlar yalnızca işleyişi göstermek içindir. Ön ödeme oranı ve maliyet her işlem için teklif aşamasında belirlenir.

  1. Faktoring şirketi üreticiyi ve gıda firmasını değerlendirir, teklifini sunar; faktoring sözleşmesi imzalanır.
  2. Ön ödeme oranı %80 olarak kararlaştırılmışsa üreticiye 800.000 TL ön ödeme yapılır.
  3. 90 gün sonra gıda firması 1.000.000 TL'yi faktoring şirketine öder.
  4. Faktoring faizi, komisyon ve BSMV sözleşmede belirlenen şekilde mahsup edilir; kalan tutar üreticiye aktarılır.

Faktoring Türleri

ÖlçütTürÖzelliği
Rücu hakkıKabili rücu (rücu edilebilir)Ödenmeme riski satıcı firmada kalır; faktoring şirketi finansman ve tahsilat hizmeti verir.
Rücu hakkıGayri kabili rücu (rücu edilemez)Faktoring şirketi, borçlu firmanın ödeme güçlüğüne düşme riskini üstlenir.
Borçluya bildirimBildirimliAlacağın devri borçlu firmaya bildirilir; ödeme faktoring şirketine yapılır.
Borçluya bildirimBildirimsizBorçlu firmaya bildirim yapılmaz; satıcı firma tahsil ettiği tutarı faktoring şirketine aktarır.
Tarafların ülkesiYurtiçiSatıcı da alıcı da Türkiye'dedir.
Tarafların ülkesiUluslararasıİhracat veya ithalat işlemlerinden doğan alacaklar konu edilir.
Ödeme zamanıÖn ödemeliAlacak bedelinin bir bölümü vadeden önce ödenir.
Ödeme zamanıVade faktoringiÖn ödeme yapılmaz; bedel vadede ödenir.

Akdeniz Finans Faktoring çözümleri

Faktoring ile Banka Kredisi Arasındaki Fark

Banka kredisinde işletme borçlanarak nakit sağlar ve bu tutar bilançoda mali borç olarak görünür. Faktoringde ise vadeli alacak faktoring şirketine temlik edilerek nakde çevrilir; işlem borçlanma değil, alacağın devri üzerinden yürür.

FaktoringBanka kredisi
DayanağıFaturalı ticari alacağın devriİşletmenin borçlanması
Geri ödemenin kaynağıBorçlu firmanın vadede yaptığı ödemeİşletmenin kendi nakit akışı
Kullanılabilir tutarDevredilen alacak tutarına bağlıdırTahsis edilen kredi limitine bağlıdır
Ek hizmetAlacak takibi, tahsilat ve anlaşmaya göre garantiYalnızca finansman
Bilançodaki yeriAlacak devredilerek nakde çevrilirMali borç olarak görünür

Faktoring şirketleri bireysel kredi vermez; yalnızca işletmelerin mal veya hizmet satışından doğan alacaklarını devralır.

Faktoringin Maliyeti Nasıl Oluşur?

  • Komisyon ve masraflar: Alacağın tahsiline aracılık edilmesi ve/veya verilen tahsilat garantisi karşılığında ödenir.
  • Faiz: Ön ödeme imkânından yararlanılması hâlinde ödenir.
  • BSMV: Faiz ve komisyon üzerinden hesaplanan banka ve sigorta muameleleri vergisidir.

Faktoring maliyeti; alacağın vadesi, borçlu firmanın mali yapısı ve işlem hacmi gibi ölçütlere göre değerlendirilir. Komisyon ve ücretler teklif aşamasında ayrıntılı şekilde bildirilir.

Faktoring Başvurusu: Şartlar ve Gerekli Belgeler

Faktoringden yararlanmak için işletmenin mal veya hizmet satışından doğan, fatura veya benzeri bir belgeye dayanan vadeli bir alacağının bulunması gerekir. Genel olarak 120 güne kadar vadeli alacaklar için işlem yapılır; daha uzun vadeli alacaklar ayrıca değerlendirilir.

Başvuruda istenen başlıca belgeler:

  • İmza sirküleri ve dayanağı olan ticaret sicil gazetesi
  • Vergi levhası ve faaliyet belgesi
  • Kuruluş gazetesi
  • Son yıla ait kurumlar vergisi beyannamesi ve detay mizan
  • Son dönem geçici vergi beyannamesi
  • Alacağa konu fatura ve sözleşme bilgileri

Liste firma türüne göre değişir: Faktoring İşlem Evrakları

Yatırım malı satışlarından, kolay bozulabilen ürünlerden ve grup içi satışlardan doğan alacaklar genel olarak faktoringe uygun değildir.

Faktoringin Yasal Çerçevesi

Türkiye'de faktoring, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu ile düzenlenir. Faktoring şirketleri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) izniyle kurulur ve BDDK tarafından denetlenir; tamamı Finansal Kurumlar Birliği (FKB) üyesidir.

Kanun, faktoringe konu alacağın fatura veya benzeri bir belgeye dayanmasını şart koşar. Devralınan faturalar Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'ne kaydedilir; böylece aynı alacağın birden fazla kez devredilmesi önlenir.

Kanun ve yönetmelik metinleri: Faktoring Mevzuatı

Faktoring Hakkında Sık Sorulan Sorular

Faktoring ne demek?
Faktoring, bir işletmenin faturalı vadeli alacağını faktoring şirketine devrederek vadesinden önce nakde çevirmesi demektir. Sözcük İngilizce "factoring"den gelir; "faktöring" biçiminde yazıldığı da görülür.
Faktoring şirketi ne iş yapar?
Faktoring şirketi, işletmelerin mal veya hizmet satışından doğan faturalı alacaklarını devralır; karşılığında ön ödeme yapar, alacağı takip ve tahsil eder, anlaşmaya göre borçlu firmanın ödeyememe riskini üstlenir.
Faktoring hangi işletmeler için uygundur?
Vadeli satış yapan, fatura karşılığı alacağı bulunan ve nakit akışını güçlendirmek isteyen her ölçekten işletme faktoring hizmetinden faydalanabilir.
Faktoring şirketinden bireysel kredi alınabilir mi?
Hayır. Faktoring şirketleri bireysel kredi vermez. Faktoring, yalnızca mal veya hizmet satışından doğan ve fatura veya benzeri bir belgeye dayanan ticari alacaklar üzerinden yapılır.
Faktoringden yararlanmak için mutlaka fatura kesilmiş olması gerekir mi?
Mevzuat, faktoringe konu edilecek alacakların fatura veya benzeri bir belgeye dayanmasını öngörür; esas olan faturadır. Hukuki ve teknik olarak fatura kesilmesi mümkün olmayan, ancak benzeri bir belgeyle belgelenebilen alacaklar da faktoringe konu edilebilir.
Faktoring sözleşmesi imzalandıktan sonra süreç ne kadar sürer?
Süreç, evrakların tamamlanma hızına ve değerlendirme sonucuna göre değişir; sözleşme ve temlik işlemleri tamamlandıktan sonra satıcı firmaya ön ödeme yapılır.

Vadeli alacaklarınızı birlikte değerlendirelim.