Faktoring Nedir?
Faktoring; mal veya hizmet satışından doğan faturalı, vadeli alacakların bir faktoring şirketine devredilmesi (temlik) ve karşılığında finansman, tahsilat ve garanti hizmetlerinden birinin ya da birkaçının alınmasıdır. Vadeli satış yapan işletme alacağının vadesini beklemeden nakde ulaşır; alacağın takibini ve tahsilatını faktoring şirketi üstlenir.
Kısaca faktoring
- Ne sağlar: Vadeli alacağın nakde çevrilmesi, alacak takibi ve tahsilatı
- Kimler kullanır: Faturalı, vadeli satış yapan her ölçekten işletme
- Tarafları: Satıcı firma, borçlu firma ve faktoring şirketi
- Yasal çerçeve: 6361 sayılı Kanun; faktoring şirketleri BDDK tarafından denetlenir
Faktoring Ne İşe Yarar?
Faktoringin üç temel işlevi vardır. İşletme, anlaşmaya göre bunların tümünden veya yalnızca birinden yararlanabilir.
- Finansman: Vadeli alacağın belirli bir oranı, vadesi beklenmeden ön ödeme olarak işletmeye ödenir. Ön ödeme genelde alacağın %80'ini geçmeyecek şekilde yapılır.
- Tahsilat: Alacakların kaydı, takibi ve tahsili faktoring şirketi tarafından yapılır ve işletmeye raporlanır.
- Garanti: Borçlu firmanın ödeme güçlüğüne düşmesi hâlinde alacağın ödenmesi garanti edilir.
Finansman ihtiyacı olmayan bir işletme de yalnızca tahsilat ve/veya garanti hizmetinden yararlanabilir.
Faktoring İşleminin Tarafları Kimlerdir?
Faktör (Faktoring Şirketi)
Alacakları temlik yoluyla devralan finans kuruluşudur.
Satıcı Firma
Mal veya hizmet satışı yaparak alacaklı konuma geçen işletmedir.
Borçlu Firma
Mal veya hizmet satın alarak ödeme yükümlülüğü oluşan firmadır.
Faktoring İşlemi Nasıl Yürür?
- Satıcı firma, mal veya hizmet satışından doğan vadeli alacaklarını değerlendirmek üzere faktoring şirketine başvurur.
- Faktoring şirketi, alacakları ve borçlu firmanın yapısını değerlendirerek satıcı firmaya bir finansman teklifi sunar.
- Taraflar arasında faktoring sözleşmesi imzalanır ve alacakların temliki için gerekli evraklar tamamlanır.
- Faktoring şirketi, devraldığı alacaklar karşılığında satıcı firmaya ön ödemesini gerçekleştirir.
- Alacağın vadesi geldiğinde borçlu firmadan tahsilat yapılır; faiz ve komisyon mahsup edildikten sonra kalan tutar satıcı firmaya aktarılır.
Bir Örnekle Faktoring
Bir ambalaj üreticisi, düzenli çalıştığı bir gıda firmasına 1.000.000 TL tutarında, 90 gün vadeli bir fatura düzenliyor. Hammadde alımlarını peşin yapabilmek için bu alacağını faktoring şirketine devretmeye karar veriyor.
Rakamlar yalnızca işleyişi göstermek içindir. Ön ödeme oranı ve maliyet her işlem için teklif aşamasında belirlenir.
- Faktoring şirketi üreticiyi ve gıda firmasını değerlendirir, teklifini sunar; faktoring sözleşmesi imzalanır.
- Ön ödeme oranı %80 olarak kararlaştırılmışsa üreticiye 800.000 TL ön ödeme yapılır.
- 90 gün sonra gıda firması 1.000.000 TL'yi faktoring şirketine öder.
- Faktoring faizi, komisyon ve BSMV sözleşmede belirlenen şekilde mahsup edilir; kalan tutar üreticiye aktarılır.
Faktoring Türleri
| Ölçüt | Tür | Özelliği |
|---|---|---|
| Rücu hakkı | Kabili rücu (rücu edilebilir) | Ödenmeme riski satıcı firmada kalır; faktoring şirketi finansman ve tahsilat hizmeti verir. |
| Rücu hakkı | Gayri kabili rücu (rücu edilemez) | Faktoring şirketi, borçlu firmanın ödeme güçlüğüne düşme riskini üstlenir. |
| Borçluya bildirim | Bildirimli | Alacağın devri borçlu firmaya bildirilir; ödeme faktoring şirketine yapılır. |
| Borçluya bildirim | Bildirimsiz | Borçlu firmaya bildirim yapılmaz; satıcı firma tahsil ettiği tutarı faktoring şirketine aktarır. |
| Tarafların ülkesi | Yurtiçi | Satıcı da alıcı da Türkiye'dedir. |
| Tarafların ülkesi | Uluslararası | İhracat veya ithalat işlemlerinden doğan alacaklar konu edilir. |
| Ödeme zamanı | Ön ödemeli | Alacak bedelinin bir bölümü vadeden önce ödenir. |
| Ödeme zamanı | Vade faktoringi | Ön ödeme yapılmaz; bedel vadede ödenir. |
Akdeniz Finans Faktoring çözümleri
Yurtiçi Faktoring
Alıcı ve satıcının Türkiye sınırları içinde faaliyet gösterdiği satışlardan doğan alacakların nakde çevrilmesi.
Tahsilat Yönetimi
Alacakların takibi ve tahsilat sürecinin faktoring şirketi tarafından üstlenilmesi.
KOBİ Çözümleri
Küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihtiyaçlarına uygun esnek faktoring çözümleri.
Kamu Finansmanı
Kamu kurumlarına mal veya hizmet sağlayan firmaların alacaklarının finansmana dönüştürülmesi.
Tedarikçi Finansmanı
Güçlü borçlu yapısına sahip alıcıların tedarikçilerine sunulan hızlı ve uygun maliyetli finansman modeli.
Faktoring ile Banka Kredisi Arasındaki Fark
Banka kredisinde işletme borçlanarak nakit sağlar ve bu tutar bilançoda mali borç olarak görünür. Faktoringde ise vadeli alacak faktoring şirketine temlik edilerek nakde çevrilir; işlem borçlanma değil, alacağın devri üzerinden yürür.
| Faktoring | Banka kredisi | |
|---|---|---|
| Dayanağı | Faturalı ticari alacağın devri | İşletmenin borçlanması |
| Geri ödemenin kaynağı | Borçlu firmanın vadede yaptığı ödeme | İşletmenin kendi nakit akışı |
| Kullanılabilir tutar | Devredilen alacak tutarına bağlıdır | Tahsis edilen kredi limitine bağlıdır |
| Ek hizmet | Alacak takibi, tahsilat ve anlaşmaya göre garanti | Yalnızca finansman |
| Bilançodaki yeri | Alacak devredilerek nakde çevrilir | Mali borç olarak görünür |
Faktoring şirketleri bireysel kredi vermez; yalnızca işletmelerin mal veya hizmet satışından doğan alacaklarını devralır.
Faktoringin Maliyeti Nasıl Oluşur?
- Komisyon ve masraflar: Alacağın tahsiline aracılık edilmesi ve/veya verilen tahsilat garantisi karşılığında ödenir.
- Faiz: Ön ödeme imkânından yararlanılması hâlinde ödenir.
- BSMV: Faiz ve komisyon üzerinden hesaplanan banka ve sigorta muameleleri vergisidir.
Faktoring maliyeti; alacağın vadesi, borçlu firmanın mali yapısı ve işlem hacmi gibi ölçütlere göre değerlendirilir. Komisyon ve ücretler teklif aşamasında ayrıntılı şekilde bildirilir.
Faktoring Başvurusu: Şartlar ve Gerekli Belgeler
Faktoringden yararlanmak için işletmenin mal veya hizmet satışından doğan, fatura veya benzeri bir belgeye dayanan vadeli bir alacağının bulunması gerekir. Genel olarak 120 güne kadar vadeli alacaklar için işlem yapılır; daha uzun vadeli alacaklar ayrıca değerlendirilir.
Başvuruda istenen başlıca belgeler:
- İmza sirküleri ve dayanağı olan ticaret sicil gazetesi
- Vergi levhası ve faaliyet belgesi
- Kuruluş gazetesi
- Son yıla ait kurumlar vergisi beyannamesi ve detay mizan
- Son dönem geçici vergi beyannamesi
- Alacağa konu fatura ve sözleşme bilgileri
Liste firma türüne göre değişir: Faktoring İşlem Evrakları
Yatırım malı satışlarından, kolay bozulabilen ürünlerden ve grup içi satışlardan doğan alacaklar genel olarak faktoringe uygun değildir.
Faktoringin Yasal Çerçevesi
Türkiye'de faktoring, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu ile düzenlenir. Faktoring şirketleri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) izniyle kurulur ve BDDK tarafından denetlenir; tamamı Finansal Kurumlar Birliği (FKB) üyesidir.
Kanun, faktoringe konu alacağın fatura veya benzeri bir belgeye dayanmasını şart koşar. Devralınan faturalar Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'ne kaydedilir; böylece aynı alacağın birden fazla kez devredilmesi önlenir.
Kanun ve yönetmelik metinleri: Faktoring Mevzuatı
Faktoring Hakkında Sık Sorulan Sorular
Faktoring ne demek?
Faktoring şirketi ne iş yapar?
Faktoring hangi işletmeler için uygundur?
Faktoring şirketinden bireysel kredi alınabilir mi?
Faktoringden yararlanmak için mutlaka fatura kesilmiş olması gerekir mi?
Faktoring sözleşmesi imzalandıktan sonra süreç ne kadar sürer?
Vadeli alacaklarınızı birlikte değerlendirelim.