Fatura Temliki
Fatura temliki, bir mal veya hizmet satışından doğan fatura alacağının faktoring şirketine devredilmesidir. Alacağını temlik eden işletme fatura bedeline vadesini beklemeden ulaşır; alacağın takibi ve tahsilatı faktoring şirketi tarafından yürütülür.
Bir bakışta fatura temliki
- Temlik: Bir alacağın yazılı olarak başkasına devredilmesi
- Konusu: Mal veya hizmet satışından doğan, faturaya dayalı vadeli alacaklar
- Borçluya bildirim: Bildirimli işlemlerde fatura üzerine konulan temlik notuyla
- Kayıt: Devralınan fatura Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'ne kaydedilir
- Maliyet kalemleri: Faktoring faizi, komisyon ve BSMV
Fatura Temliki Nedir?
Temlik, bir alacağın başkasına devredilmesi demektir. Vadeli satış yapan işletmenin alıcısından olan alacağı, tahsil edilene kadar bekleyen bir varlıktır. Fatura temlikinde işletme bu alacağını faktoring şirketine devreder; fatura, devredilen alacağın belgesidir.
Türk Borçlar Kanunu'na göre alacağın devri yazılı şekilde yapılır ve kural olarak borçlunun rızası aranmaz. Faktoringde bu devir, taraflar arasında imzalanan faktoring sözleşmesiyle gerçekleşir.
Fatura temliki; alacak temliki ya da alacağın devri olarak da adlandırılır. Faktoring işlemlerinin tamamı bir fatura alacağının temlikine dayanır: çek iskontosu ve senet iskontosu işlemlerinde de devredilen, çekin ya da senedin temsil ettiği faturalı alacaktır.
Hangi Fatura Alacakları Temlik Edilebilir?
- Satıştan doğan alacaklar: Alacak, bir mal veya hizmet satışından doğmuş ve fatura veya benzeri bir belgeye dayanıyor olmalıdır.
- Vadeli alacaklar: Genel olarak 120 güne kadar vadeli alacaklar için işlem yapılır; daha uzun vadeler ayrıca değerlendirilir.
- Devri engellenmemiş alacaklar: Alıcınızla yaptığınız sözleşmede alacağın devrini engelleyen bir hüküm bulunmamalıdır.
- Daha önce devredilmemiş alacaklar: Devralınan faturalar Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'ne kaydedilir; böylece aynı alacağın birden fazla kez devredilmesi önlenir.
Kamu kurumlarından olan alacakların temliki ayrı koşullara bağlıdır: Kamu Finansmanı
Fatura Temliki Nasıl Yapılır?
- Başvuru ve değerlendirme. İşletmeniz firma evraklarıyla başvurur; firmanızın ve alıcınızın mali yapısı incelenir, alacağın gerçek bir ticari satıştan doğduğu teyit edilir.
- Teklif ve sözleşme. Ön ödeme oranı, faiz, komisyon ve ücretler teklifte bildirilir; kabulünüzle faktoring sözleşmesi imzalanır.
- Alacağın bildirimi. Devredilecek fatura, Alacak Bildirim Formu (ABF) ile faktoring şirketine bildirilir.
- Borçluya bildirim. Bildirimli işlemlerde alıcınıza, fatura bedelini faktoring şirketinin hesabına ödemesi gerektiği bildirilir.
- Kayıt ve ön ödeme. Devralınan fatura Merkezi Fatura Kaydı Sistemi'ne kaydedilir; ön ödeme işletmenize yapılır.
- Tahsilat ve kapanış. Vade geldiğinde fatura bedeli alıcınızdan tahsil edilir; ön ödeme, faiz ve komisyon mahsup edildikten sonra kalan tutar size aktarılır.
Çekle, Senetle ya da Yalnızca Faturayla
Faktoring işlemlerinde fatura alacağı çoğunlukla bir çek ya da senetle birlikte devredilir. Çek veya senet olmadan, yalnızca faturayla işlem ise alıcınızın ödemeyi faktoring şirketine yapmayı kabul etmesi hâlinde yapılabilir.
| Çekle | Senetle | Yalnızca faturayla | |
|---|---|---|---|
| Devredilen | Faturalı alacak ve çek | Faturalı alacak ve senet | Faturalı alacak |
| Ödeme aracı | Alıcıdan alınan çek | Alıcıdan alınan senet | Yok; alıcı ödemeyi faktoring şirketine yapmayı kabul eder |
| Ayrıntılar | Çek iskontosu | Senet iskontosu | Tedarikçi finansmanı |
Borçluya Bildirim ve Temlik Notu
Bildirimli faktoringde alacağın devredildiği borçlu firmaya bildirilir ve ödeme faktoring şirketinin hesabına yapılır. Açık hesap çalışılan alıcılarda bu bildirim, fatura üzerine konulan temlik notuyla yapılır: notta, faturadan doğan alacağın faktoring şirketine temlik edildiği ve bedelinin faktoring şirketinin hesabına ödenmesi gerektiği belirtilir.
Bildirimden sonra borçlunun ödemeyi faktoring şirketine yapması gerekir.
Fatura Temlikinin Maliyeti
- Faktoring faizi: Ön ödemeden yararlanıldığında, ön ödeme tutarı üzerinden ve vadeye kadar geçen süre için hesaplanır.
- Faktoring komisyonu: Alacağın takibi ve tahsilatı ile varsa garanti hizmetinin karşılığıdır.
- BSMV: Faiz ve komisyon üzerinden hesaplanan banka ve sigorta muameleleri vergisidir.
Maliyet; alacağın vadesine, borçlu firmanın mali yapısına ve işlem hacmine göre belirlenir. Ön ödeme genelde alacak tutarının %80'ini geçmeyecek şekilde yapılır. Komisyon ve ücretler teklif aşamasında, sözleşme imzalanmadan önce ayrıntılı olarak bildirilir.
Fatura Temliki Kimler İçin Uygundur?
- Faturalı, vadeli satış yapan her ölçekten işletme
- Fatura bedelinin vadesini beklemeden hammadde, personel ve vergi ödemelerini karşılamak isteyen firmalar
- Güçlü bir alıcıya düzenli satış yapan tedarikçiler (Tedarikçi Finansmanı)
- Kamu kurumlarına mal ve hizmet sağlayan firmalar (Kamu Finansmanı)
Fatura Temlikinin Avantajları
Vadeyi Beklemeden Nakit
Fatura alacağı vadesinden önce nakde döner; işletme finansmana zamanında ulaşır.
Tahsilat Takibi
Alacağın takibi ve tahsilatı faktoring şirketi tarafından yürütülür.
Alacağın Devri
İşlem borçlanma değil, alacağın devri üzerinden yürür.
Esnek Kullanım
Alacakların toplu olarak devredilmesi uygun olmakla birlikte böyle bir zorunluluk bulunmaz.
Fatura Temliki Hakkında Sık Sorulan Sorular
Fatura temliki ne demek?
Fatura temliki nasıl yapılır?
Temlik ile ciro arasındaki fark nedir?
Fatura temliki için alıcımın onayı gerekir mi?
Alıcım faturanın temlik edildiğini öğrenir mi?
Aynı alacak birden fazla kez temlik edilebilir mi?
Bütün faturalarımı temlik etmek zorunda mıyım?
Kamu kurumlarından olan alacaklar temlik edilebilir mi?
Fatura temliki yapan firmalar hangileridir?
Fatura alacağınızı vadesini beklemeden nakde çevirin.